Design skandynawski – Arabia

Pastorali

Design skandynawski – Arabia[1]

W jednym z wcześniejszych wpisów przedstawiona została szwedzka firma Rorstarnd. Ten z kolei będzie poświęcony fińskiej marce Arabia. Historia obu firm jest ze sobą związana, bowiem Arabia powstała jako filia szwedzkiego producenta w 1873 r. [2]

Nazwa, można pomyśleć dość egzotyczna jak na warunki skandynawskie, pochodzi jednak od nazwy jednej z dzielnic Helsinek. Decyzja o otworzeniu fili w Finlandii nie był przypadkowy. Z jednej strony rynek fiński, podobnie jak szwedzki w owym czasie, był niezwykle chłonny. A z drugiej – i to był główny powód takiej lokalizacji – Finlandia miała być przyczółkiem do ekspansji na obiecujący rynek rosyjski. Ze względu na brak odpowiednich fachowców, pierwszą załogę stanowili wyłącznie Szwedzi. Z każdym rokiem moce produkcyjne zakładów Arabii stawały się coraz silniejsze, efektem czego po kilku latach połowa produkcji zastawy stołowej pochodziła z fabryki w Helsinkach.

pastorali

Patera, projekt: Esteri Tomula. Źródło.

W latach 80. XIX w. za sterami Arabii stanął Gustav Herlitz, który doświadczenie zdobywał w macierzystych zakładach Rarstrand. Jak się okazało, było to niezwykle trafne posunięcie. Herlitz odegrał ogromną rolę w rozwoju firmy. W tym czasie powstał m. in. pierwszy, ilustrowany katalog wyrobów, a także jeden z najbardziej znanych serwisów Arabii – Helsingfors. Zarząd Arabii prowadził politykę zbliżoną do tej, która znana była z Rorstrand. Pod koniec XIX w. zatrudnienie zostali Thure Öberg (szwedzki artysta) oraz Jac Ahrenberg (fiński architek), których zadaniem było nadanie produktom Arabii nowoczesnych i jednocześnie eleganckich form. Jednocześnie stale inwestowano w nowe technologie, aby podnieść jakość produktów[3]. Ukoronowaniem ciężkiej pracy był złoty medal, jaki zdobyła Arabia na Wystawie Światowej w Paryżu w 1900 r.

fructus-platter

Talerz, projekt Gunvor Olin-Gronqvist. Źródło.

Początek XX w. przyniósł wiele zmian dla Arabii. Do najbardziej kluczowych bez wątpienia należało odsprzedanie udziałów przez koncern Rorstrand fińskim inwestorom (w 1916 r.) oraz przekazanie władzy przez Gustava Herlitza swojemu synowi – Carlowi Gustafowi. Nowy dyrektor zdawał sobie doskonale sprawę, że wyroby Arabii muszą być najwyższej jakości, jeśli dalej mają odnosić sukcesy. Zagrożeniem były bowiem załamanie się rynku amerykańskiego, rosnące cła w Rosji oraz silna konkurencja innych producentów europejskich. W tym celu w latach 1919 – 1924 zakłady Arabii zostały całkowicie zmodernizowane, wprowadzając najnowsze technologie. Jednocześnie Arabia zaczęła wprowadzać nowe produkty do swojej oferty – m.in. piece kaflowe oraz izolatory elektryczne.

Kolejnym krokiem milowym w dziejach Arabii było zatrudnienie Kurta Ekholma jako dyrektora artystycznego. Odbudował on, trochę już zapomniany, dział artystyczny. Z drugiej strony władze Arabii musiały zmierzyć się z recesją panującą na świecie. Było to o tyle trudne, iż dotychczas, Arabia stosowała politykę nadprodukcji. Dopiero teraz zaczęto dostosowywać planowaną produkcję do oczekiwanego zbytu.

birger

Patera, projekt Birger Kaipiainen. Źródło.

Po II wojnie światowej Arabia zatrudnia Kaja Francka – z czasem jednego z najbardziej znanych skandynawskich projektantów. Efektem wspólnych działań był słynny serwis The Kilta. Ta forma uznawana jest przez wielu za idealny przykład fińskiego modernizmu. Franck tym serwisem zrewolucjonizował podejście Finów do przedmiotów użytkowych. Kilta charakteryzowała się prostotą, poręcznością, jednolitym kolorem. Ten serwis Francka był kwintesencją jego filozofii designu – przedmioty codziennego użytku, w tym przypadku porcelana, muszą być przede wszystkim funkcjonalne, solidne, łatwe w utrzymaniu, a jednocześnie piękne. Kilta nie od razu podbiła serca Finów. W tym celu Arabia m.in. otworzyła pierwszy showroom (co było przedsięwzięciem innowacyjnym w latach 50. XX), aby przekonywać do nowej filozofii designu zwykłych ludzi.  Z czasem firma osiągnęła sukces w kraju, a z nim przyszło także uznanie na arenie międzynarodowej. Z jednej strony Arabia radziła sobie bardzo dobrze na rynkach zagranicznych, a z drugiej kolejne formy zdobywały medale na targach międzynarodowych. Sukcesy Francka spowodowały, że Arabia zaczęła zatrudniać więcej artystów – jak chociażby Gunvor Olin-Grönqvist, Liisa Hallamaa, Birger Kaipiainen czy Ulla Procopé. Od tego momentu produkty Arabii będą uchodzić za synonim elegancji.

kilta

Serwis Kilta, projekt Kaj Franck. Zdjęcie: Otto-Ville Mikkelä.Źródło.

znaczek_100_rocznica_urodzin_kaj_franck

Znaczek z okazji 100 rocznicy urodzin Kaja Francka. Źródło.

W 1990 r. Arabia została przejęta przez Hackman Group. Innymi markami wchodzącymi w skład grupy były Iittala, Hackman, Nuutajärvi oraz Rörstrand. Natomiast od 2007 r. właścicielem Arabii jest koncern Fiskars.

 

 

[1]Tekst powstał w oparciu o  http://www.arabia.fi/en/Arabia-Story/History

[2] Filia została założona w 1873 r., natomiast produkcja ruszyła w 1874 r.

[3] Ciekawostką może być fakt, że u schyłku XIX w. Arabia zatrudniała ok 300 pracowników, z czego już wtedy połowę z nich stanowiły kobiety.