Design skandynawski – Rosrstrand

S-1.1

Jednym z odruchowych skojarzeń z pojęciem designu jest Skandynawia. Jest to w pełni uzasadnione, gdyż projektanci z Europy północnej od dawna wyznaczają trendy wzornictwa przemysłowego.

Ze względu na uwarunkowania historyczne, przyjmuje się, że design skandynawski rozwijał się dwutorowo – nurtem szwedzkim oraz duńskim1, z czasem zaś dołączyła do nich także szkoła fińska oraz norweska. Jednak niezależnie od ścieżki, jaką się on rozwijał śmiało można powiedzieć, że wzornictwo skandynawskie charakteryzuje minimalizm, użyteczność oraz intuicyjność.

Przykład duńskiego designu - krzesła.

Przykład skandynawskiego designu – krzesła duńskich projektantów – od lewej: Verner Panton, nieznany, Arne Jacobsen; źródło.

Pierwszymi skojarzeniami z designem skandynawskim są zapewne szwedzkie firmy – Ikea oraz H&M. Węższemu kręgowi czytelników znane będą pewnie takie marki jak Marimeko, Iitalla, BoConcept, czy Royal Copenhagen. My z kolei chcielibyśmy przedstawić pokrótce mniej znane na polskim rynku marki.

Zaczniemy od szwedzkiej firmy Rorstrand – jednej z najstarszych firm zajmujących się produkcją porcelany i fajansu w Europie. Została ona założona już w 1726 r. w Sztokholmie2. Jednak początkowo Rosrstrand produkował wyłącznie wyroby z fajansu.

Serwis Rorstrand, seria Swedish Blue, zaprojektowana przez  Carla-Harry’ego Stålhane’ego.

Serwis Swedish blue projektu Carla-Harry’ego Stålhane’ego, źródło.  

Technologię produkcji porcelany pozyskano dopiero ok połowy XIX w. Wynikało to z faktu, że tajniki produkcji porcelany ciągle były strzeżone, z drugiej zaś strony, firma w zasadzie jako jedyny gracz na rynku nie miał potrzeby, żeby za wszelką cenę nabywać nową technologię.  Początkowo, głównie ze względu na wysoką cenę, wyroby wytwórni trafiały wyłącznie do posiadłości królewskich oraz szlacheckich. Jednak już w II połowie XIX w. zastawa stołowa Rorastrand stała się osiągalna przez mieszczan oraz bogatych chłopów. Firma planując ekspansję na rynki zagraniczne w 1874 r. założyła spółkę-córkę – Arabia – pod Helsinkami, która miała być odpowiedzialna za produkcję i sprzedaż porcelany na rynek rosyjski.

Pod koniec XIX w. Rorstrand zatrudnił na stanowisku głównego dekoratora szwedzkiego multiartystę Alfa Wallandera3. Było to doskonały pomysł, gdyż pomysły Wallendera doskonale

Prace Alfa Wallandera.

Prace projektu Alfa Wallandera, źródło.

wpisywały się w nurt wchodzącej w swoje apogeum secesji. W dużej mierze poprzez to, formy zaprezentowane na targach w Sztokholmie (1897 r.) oraz Paryżu (1900 r.) uzyskały wysokie uznanie. Od tego momentu zaczął się romans, trwający po dziś dzień, firmy z uznanymi, skandynawskimi artystami.

Momentem przełomowym dla firmy było stworzenie serwisu swedish grace. Za formę odpowiedzialna była Louise Adelborg (kolejna szwedzka artystka).Swedish grace łączył ze sobą tradycję z

Serwis Rorstrand, seria  Swedish grace,  zaprojektowana przez Louise Adelborg.

Serwis Swedish grace projektu Louise Adelborg, źródło.

nowoczesnością. Forma ta ugruntowała pozycję firmy na europejskim rynku porcelany. Równocześnie, nowy dyrektor artystyczny Gunnar Nylund postawił za cel dotarcie do jak najszerszego kręgu odbiorców. Oczywiście nie byłoby to możliwe, gdyby nowe technologie nie pozwoliły obniżyć kosztów masowej produkcji. W każdym razie od tego momentu, wspaniałym wzornictwem porcelany mogli się cieszyć zwykli obywatele.

Przez szereg lat Rorstrand współpracował z szeregiem artystów. Warto wymienić wśród nich chociażby Herthę Bengtson,  Carla-Harry’ego Stålhane’ego czy Karin Björquist, którzy  stworzyli 

Serwis Rosrstrand, seria Niebieski ogień, zaprojektowana przez Hertę Bengtson.

Wazon Niebieski ogień projektu Herthy Bengtson, źródło.

Rorstrand patera zaprojektowana przez Carla-Harry’ego Stålhane’ego.

Patera projektu Carla-Harry’ego Stålhane’ego, źródło.

Serwis firmy Rorstrand zaprojektowany przez Karin Björquist z okazji 90-lecia nagrody Nobla.

Serwis Nobel projektu Karin Björquist, źródło.

wspaniałe formy. Wszyscy oni wypracowali niesłychanie rozpoznawalny znak dla firmy Rorstrand – połączenie klasycznej elegancji z nowoczesnym designem4


por. szerzej http://www.historiasztuki.com.pl/strony/006-01-00-DESIGN_STORY.html/

2 http://www.rorstrand.com/index.php/about/history/

3 Wallender https://www.bukowskis.com/en/fineartbukipedia/3349-alf-wallander

4 por. szerzej http://rorstrand-museum.se/historia/